„Głowa rodziny – ojciec, powinien być odpowiedzialnym mężczyzną, który opiekuje się swoją rodziną i chroni ją przed różnymi zagrożeniami. Tych zagrożeń jest dużo. Aby obronić rodzinę przed tymi zagrożeniami, trzeba być osobą odpowiedzialną i świadomą procesu wychowawczego” – powiedział w Poranku „Siódma9” Paweł Ozdoba, prezes Centrum Życia i Rodziny. „W tym roku jako CŻiR organizowaliśmy szereg inicjatyw związanych z ojcostwem, począwszy od kampanii mającej na celu ustanowienie Dnia Ojca 19 marca (uroczystość św. Józefa), poprzez Marsza dla Życia i Rodziny, który przebiegał właśnie pod hasłem: «Tato – Bądź, Prowadź, Chroń», aż po konferencję, na której rozmawialiśmy o ojcostwie i roli społecznej, roli rodzinnej ojca. Ta rola jest niepodważalna, a mam wrażenie, że dyskutuje się o niej niewiele albo wcale, a jest ona kluczowa dla rodziny i dla całego społeczeństwa” – mówił Paweł Ozdoba. „Rola ojca jest na tyle ważna, że to ojciec jest głową rodziny. Wiele razy o tym mówiliśmy, ale co za tym idzie? Głowa rodziny – ojciec, powinien być odpowiedzialnym mężczyzną, który opiekuje się swoją rodziną i chroni ją przed różnymi zagrożeniami. Tych zagrożeń jest dużo. Aby obronić rodzinę przed tymi zagrożeniami, trzeba być osobą odpowiedzialną i świadomą procesu wychowawczego” – podkreślał rozmówca Karola Gaca. „Niestety mężczyźni często dzisiaj abdykują ze swoich ról wychowawczych. Jest to poważny problem, bo generuje on kłopoty dla młodszych pokoleń, które niebawem wejdą w okres dorosłości i będą miały problem z założeniem rodziny, zawarciem małżeństwa” – dodał. Gość Poranka „Siódma9” opowiadał też o wczorajszej konferencji poświęconej ojcostwu. „Bogna Białecka zwróciła uwagę, że aż o 43% wzrasta szansa dziecka na bardzo dobre oceny w szkole, jeśli ojciec jest zaangażowany w ten aspekt życia dziecka. Janusz Wardak zwrócił uwagę, ze trzeba zastanowić się, dlaczego rodzice tak chętnie oddają proces wychowawczy w ręce mediów społecznościowych. Dariusz Zaleski mówił na temat cnót męskich. Jeżeli dziecko w domu widzi ojca, który tak naprawdę tylko odpoczywa, bo przychodzi po ciężkiej pracy do domu – i naprawdę potrzebuje chwili dla siebie – ale, jeżeli ten proces jest stały, to w oczach dziecka tworzy się obraz ojca – nieroba. Oczywiście to jest nieprawdziwy obraz, bo dziecko nie widzi ojca w pracy, tylko w domu” – mówił. „Kryzys ojcostwa jest szczególnie widoczny na Zachodzie. W Polsce pierwsze oznaki tego kryzysu też są już dostrzegalne. Co drugie małżeństwo zawierane w Polsce nie dociera do samego jego końca, następuje rozwód. To poważny problem i nie zastanawiamy się na co dzień nad tym, aby te statystykę radykalnie zmniejszyć. Jest ona na tyle niebezpieczna, że jest nie tylko burząca życie dwóch dorosłych osób, ale także dzieci, które z tym bagażem doświadczeń, z trudnościami przeżytymi w związku, z rozwodem rodziców, muszą iść w przyszłość” – powiedział prezes CŻiR. „Rewolucja kulturowa, która jest faktem przetacza się przez Europę, świat, a także Polskę. Wspomniana rewolucja obrała sobie za cel podważenie rodziny i małżeństwa jako związku kobiety i mężczyzny. (...) Silny mężczyzna, świadomy swoich obowiązków ojciec, który stawia sobie za cel ochronę rodziny, jest kluczowym elementem i właśnie te zagrożenia jest w stanie pokonać. Z pomocą może przyjść mu św. Józef. Jest to idealny kandydat na patrona dla mężczyzn. Sam żył w trudnych czasach, nie abdykował ze swojej wychowawczej roli. Był niezwykłym opiekunem i doskonałym wychowawcą. To wzór godny do naśladowania, z takim wzorem powinniśmy iść przez życie” – podsumował Paweł Ozdoba. Zapraszamy do wysłuchania całej rozmowy.

Powołany do bycia mężem i ojcem. Do bycia głową rodziny, czyli do służby. Z jednej strony bombardowany wyzwaniami i oczekiwaniami w nim pokładanymi, musi być i ojcem, i matką. Z drugiej – zagubiony w swojej tożsamości jako mężczyzna i ojciec, a jego obraz niejednokrotnie wypaczony w mediach. Mężczyzna dzisiaj. Jak sobie z tym radzi? Jaki jest? MĘSKIE OBRAZKI Mężczyzna. Z butelką pod osiedlowym sklepem. Zawsze w tej samej grupie. Z czekającą w domu rodziną. Z brzęczącymi butelkami w windzie – w drodze po nowy zastrzyk „wspomagacza”. I drugi – starający się realizować w życiu WŁASNE plany, dążący do awansów, do bycia coraz lepszym w tym, co robi, coraz bardziej trendy, coraz bardziej... Szokujące porównanie? Ale łączy ich jedno – ucieczka w nałogi, w sukces. Zaniedbanie rodziny. Stawianie na pierwszym miejscu nie żony, dzieci, ale SWOICH priorytetów. Kryzys odpowiedzialnego mężczyzny, kryzys ojcostwa. Mężczyzna. Spacerujący z wózkiem, z dziećmi na sobotnich zakupach. Zakochany w swojej żonie. Uczestniczy w porodzie. Mężczyzna, który pobłądził, ale potrafi przyznać się do tego i walczy o naprawę swojego życia i swojej rodziny. Mężczyzna samotnie wychowujący dzieci nie gorzej niż samotna matka. Mężczyzna, który pisze blog o byciu mężem, ojcem, o swoich wątpliwościach, porażkach i sukcesach. O walce o obecność w życiu swoich dzieci, o budowanie z nimi bliskich więzi – pomimo natłoku obowiązków. Robi wszystko, żeby nie powielać błędów swojego ojca – zimnego, nieobecnego, z nałogami albo przeciwnie – zalęknionego, przewrażliwionego, ustępującego pola matce/żonie. MĘSKA WALKA Dwa podejścia do swojej męskości, do ojcostwa. Na naszych ulicach pojawiają się i jedni, i drudzy. Poruszają bardzo ci drudzy – mężczyźni, którzy walczą o siebie i swoje rodziny. Walczą, bo to przecież ich domena. Zresztą sami tak mówią: – Ciężko spotkać faceta, który „odpowiedzialność” za siebie i swoją rodzinę doprowadza do końca, do szczęśliwego zakończenia – mówi Marcin Mucha, jeden ze świeckich odpowiedzialnych Wspólnoty Bożego Ojcostwa, która z jednej strony jest odpowiedzią na rany zadane przez ojców, a z drugiej – stara się pokazywać, jakie jest powołanie mężczyzny w świecie, w Kościele. I kontynuuje: – Ale jak się takiego faceta spotka, to aż chce się przy nim być. Wtedy można zobaczyć, jak toczy walkę ze sobą, z lękiem, z własnym małym „ja”, które mówi: nie dasz rady, nie potrafisz, jesteś za słaby. Przy takim facecie można nauczyć się, jak konsekwentnie nieść odpowiedzialność, jak iść pod wiatr – kończy. Na wyzwania te odpowiada również ruch Mężczyźni św. Józefa. Jak sami siebie określają, są katolicką siecią mężczyzn, którzy powierzyli swoje życie Jezusowi Chrystusowi. Ogólnopolski koordynator Andrzej Lewek także podkreśla rolę budowania męskich relacji: – Mając wsparcie współbrata, jesteśmy w stanie iść dużo dalej. Każdy mężczyzna potrzebuje środowiska, które będzie go wspierać w męskich rolach. Budowanie relacji otwartości i szczerości względem siebie prowadzi do budowania odpowiedzialności za siebie nawzajem. Mój rozmówca porównuje współczesną męską solidarność do tej z czasów wojny – wzmacniać swojego towarzysza, troszczyć się i ochraniać go, modlić się za niego, ale i walczyć o jego przetrwanie. MĘSKIE WSPOMAGACZE Po co mężczyznom wspólnoty, ruchy, stowarzyszenia? Pierwszy impuls to najczęściej – żeby poznać ludzi, którzy zmagają się z problemami takimi jak moje, żeby pomodlić się, poznać Boga. Naprawdę – to pragnienie przyjęcia, otrzymania wsparcia, odnalezienia szczęścia. A w efekcie – pragnienie bycia wolnym przed światem i samym sobą. Marcin Mucha z Bożego Ojcostwa opowiada, że w swojej wspólnocie mówią często: „Nic nie musisz” – Bóg cię kocha i przyjmuje takiego, jakim jesteś. Daj sobie prawo do błędu, pomyłki. – Nie jest to pochwała lenistwa – przekonuje. – Wręcz przeciwnie, to bardzo trudna praca, w której chodzi o uwolnienie się od ciężaru „musisz” i odszukanie prawdziwej relacji z samym sobą i z Bogiem, i dopiero w niej odkrycie prawdziwej siły, która daje poczucie bycia przyjętym jak dziecko, bezwarunkowo. Bardzo ciekawą inicjatywę w drodze do zmiany samego siebie proponują Mężczyźni św. Józefa. Warto o niej wspomnieć tuż przed Niedzielą Palmową: – Tego dnia wchodzimy w tajemnicę paschalną – mówi Andrzej Lewek. – Jezus potrzebował 72 godzin, czyli 3 dni, aby przejść przez paschę do zmartwychwstałego życia. I my zapraszamy mężczyzn do oddania Bogu 72 godzin rocznie na męskich spotkaniach, by mógł On nam dać w zamian zmartwychwstałe życie (składają się na nie: comiesięczne spotkania, 1 weekend w roku – czyli niepełne 2 doby i jedna 6-godzinna konferencja w roku). Nasze doświadczenie pokazuje, że przez taką wierność Bóg dokonuje zmiany. MĘŻCZYZNA IDEALNY Mężczyzna. Odważny, odpowiedzialny, opiekuńczy, wrażliwy. Zakochany w swojej żonie. Troskliwy wobec dziecka. Dający rodzinie poczucie bezpieczeństwa. Zasłuchany w Pana Boga. Z Nim konsultujący wszystkie decyzje i respektujący nawet te, które są dla niego zupełnie niejasne i niewytłumaczalne. Wie, co to niepewność, zwątpienie, rozczarowanie. Nieobcy mu strach. Musi radzić sobie z wybrykami dziecka. Wie, co to duma, satysfakcja. Zna cenę walki o zapewnienie odpowiedniego bytu swojej rodzinie. Potrafi przeciwstawić się ogólnie panującym zwyczajom dla większego dobra. Św. Józef, Oblubieniec Maryi. Czy kiedy myślimy o ziemskim opiekunie Pana Jezusa, widzimy go właśnie takiego? Czy pamiętamy, że po ludzku musiał mieć sporo powodów do buntu, do zrezygnowania z powierzonego mu zadania, że musiał przekraczać siebie, że wcale nie było mu łatwo? Był przecież człowiekiem takim jak my, miał swoje ograniczenia, przyzwyczajenia, a jednak wierność Panu Bogu musiała być motorem jego działań i podejmowania trudnych decyzji. Myślę, że jego postać jest wsparciem zarówno dla mężczyzn, jak i dla kobiet. Warto więc zaprzyjaźnić się ze św. Józefem i prosić go o pomoc w codziennych wyzwaniach. opr. ac/ac

Niezwykle trudno zdefiniować w pełny sposób pojęcie "ojcostwa". Z jednej strony, jest to pojęcie pierwsze, najprostsze, którego trzeba doświadczyć w codziennym życiu, aby je zrozumieć. Z drugiej strony, jest to pojęcie bardzo złożone - ma wymiar biologiczny, społeczny, symboliczny, duchowy. Wielość wymiarów ojcostwa pokazuje, jak bardzo ważną rolę mężczyzna-ojciec pełni w rodzinie, jak ogromny wpływ ma na jej funkcjonowanie jako całości i w jak dużej mierze jego obecność (lub jej brak) oraz sposób tej obecności określa teraźniejszość i przyszłość rodziny, jej poszczególnych członków, a w szczególności - dzieci. Niestety, dzisiaj w wielu przypadkach takie wyrażenia, jak: "ojciec pełni w rodzinie bardzo ważną funkcję", "jest głową rodziny, wzorem dla dzieci, oparciem i pomocą dla żony" należałoby zamienić na:" powinien pełnić bardzo ważną funkcję", "powinien być głową rodziny, wzorem, oparciem, pomocą". Dlaczego w tej istotnej dziedzinie zbyt często "tak" zamienia się na "być może" i jakie konsekwencje może nieść taka sytuacja? Wielość wymiarów samego pojęcia "ojcostwo", złożoność tego zagadnienia, pakiet pytań związanych nie tyle z wypełnianiem, ale nawet zdefiniowaniem roli ojca w rodzinie, może skutkować poczuciem bezradności i westchnieniem z rezygnacją: "takie mamy czasy". Stąd prosta droga do stwierdzenia: "jakie czasy, tacy ojcowie, takie rodziny". Jednak to, jakie "mamy czasy", w dużej mierze zależy od nas samych, od tego, jaki tym czasom nadamy kształt. Podobnie, od nas zależy przygotowanie mężczyzny do przyjęcia roli ojca-głowy rodziny. Jak podaje prof. Krystyna Ostrowska (2000), rola ojców nie jest doceniana zarówno w życiu pojedynczych osób, jak również rodzin i całych społeczeństw. Jako przyczynę podaje przypisanie w społeczeństwie sfery emocjonalnej kobiecie, a intelektualnej mężczyźnie. A przecież odmienny rodzaj emocjonalności w żadnym razie nie oznacza jej braku. Inną, niepokojącą oznaką zapominania o roli mężczyzny-ojca jest to, że w wielu przypadkach niezwykle mało się od niego oczekuje: tylko tego, żeby powstrzymywał się od działań dla rodziny destrukcyjnych (jak nadużywanie alkoholu, przemoc fizyczna, psychiczna) oraz żeby "przynosił do domu pieniądze". Niekiedy zupełnie brak w tych oczekiwaniach czynnika dla rodziny twórczego, budującego, polepszającego relacje. Takie podejście zubaża nie tylko rodzinę jako całość, ale i samego mężczyznę, umniejsza jego powołanie do męskości i wypływające z niego powołanie do bycia ojcem. Bycie mężczyzną i bycie ojcem są z sobą nierozerwalnie związane i wzajemnie się dopełniają. Dzisiaj problem nieobecności ojców w życiu rodziny nie polega jedynie na rzeczywistej, fizycznej nieobecności wynikającej ze śmierci czy rozstania z żoną i matką dzieci, ale także na "obecności nieobecnej" (ojciec jest, a jakby go nie było). Przyczyn może być wiele, np.: zupełne poświęcenie się pracy przez ojca, samowycofanie się z życia rodziny wynikające z niedojrzałości mężczyzny do podjęcia roli męża i ojca, odsunięcie go przez pozostałą część rodziny na dalszy plan, zlekceważenie jego roli w budowaniu rodziny. Kolejna przyczyną może być zmieniający się dynamicznie model rodziny, w tym także model ojca: dawna rola "zarządcy", przewodnika rodziny i jej reprezentanta na forum społeczeństwa, osoby decydującej w ważnych dla rodziny sprawach została w dużej mierze przejęta przez kobiety. Mężczyzna niejednokrotnie sprowadzony został jedynie do roli osoby zarabiającej, zapewniającej rodzinie materialny byt (Łączkowska 2000). Warto w tym miejscu zastanowić się, jakie konsekwencje w życiu rodziny, a w szczególności dzieci może mieć nieobecność - faktyczna lub pozorna - ojca-głowy rodziny. Ciekawe spostrzeżenia znajdziemy u Dawida Blankenhorne’a, założyciela Institute for American Values i autora książki Ameryka bez ojców. W jednym z wywiadów (w: Koźmińska 2000) mówi on: "Z psychologicznego punktu widzenia dla dziecka jest to [odejście ojca od rodziny - przyp. znacznie gorsza sytuacja niż wtedy, gdy ojciec umiera. (…) Kiedy rodzic umiera, dziecko doświadcza głębokiego smutku i uczucia straty, kiedy natomiast ojciec opuszcza rodzinę, doznaje ono niepokoju i popada w samooskarżanie się". Brak ojca wpływa negatywnie na dzieci właściwie w każdym okresie ich życia, poczynając już od okresu prenatalnego (poprzez oddziaływanie na matkę). W późniejszym wieku dzieci utrata ojca w wyniku opuszczenia przez niego rodziny skutkuje dalszymi konsekwencjami na wielu poziomach: problemami z nauką, z odnalezieniem się w społeczeństwie, przyjmowaniem nadawanej roli (może to skutkować w przyszłości powieleniem ojcowskiej nieobecności), niższą samooceną niż u rówieśników z pełnych rodzin. U chłopców może nastąpić trudność w identyfikacji z własną płcią, a w dalszej perspektywie nieumiejętność podjęcia w sposób odpowiedzialny roli męża i ojca. U dziewcząt może pojawić się nieufność, wręcz wrogość wobec mężczyzn (czyniąc to świadomie lub podświadomie, stawiają sobie pytanie: skoro zawiódł mężczyzna, który w pierwszej kolejności powinien być oparciem, osobą godną zaufania, silną, jak mogę zaufać innym mężczyznom?), albo zupełnie odwrotnie: niekiedy bardzo wczesna chęć wchodzenia w coraz to nowe związki, powierzchowne relacje, nieumiejętność zawierania związków długotrwałych, głębszych, jednym słowem szukanie tego, czego nie dostała od ojca w dzieciństwie/wczesnej młodości, ale w nieodpowiedni, destrukcyjny dla niej samej sposób. Blankenhorne tak mówi o skutkach nieobecności ojca: "Szczególnie poważne są konsekwencje psychologiczne. Takie dziecko jest pozbawione fundamentu swojej tożsamości - czegoś bardzo podstawowego. (…) Uszczupla się o połowę nie tylko podstawowe źródło jego ludzkiej tożsamości, ale i źródło miłości. Dla dziewcząt ojciec jest pierwszym mężczyzną ich życia" (za: Koźmińska 2000). Nieobecność ojca dla dzieci jest jednocześnie nieobecnością męża dla żony. Tutaj także mamy do czynienia z pośrednim wpływem na dzieci: im mniej bowiem ojca, tym mniej matki. Kobieta samotnie wychowująca dzieci stara się w miarę możliwości zastąpić im ojca, ponadto poświęca się w większym wymiarze pracy zarobkowej, by zapewnić im jak najlepszy byt, niejako "za dwoje". To wszystko powoduje, że dzieci nie mając ojca, mają także "mniej matki". Jest to tym smutniejsze, że "matka (…) nie może spełnić obu ról, choćby kosztem największej ofiarności, bo role te nie dają się zamienić i nikt nie może zastąpić dziecku jednego z rodziców" (Półtawska 2000). Aby uświadomić sobie, jak dużym błędem jest pomijanie roli mężczyzny w rodzinie, warto spojrzeć na ojcostwo ludzkie jako udział w ojcostwie samego Boga - Stworzyciela i Dawcy wszelkiego życia, jako to, co czyni człowieka do Niego podobnym. Jak mówi bp. Stanisław Stefanek, "Rozważania o mężczyźnie-ojcu nie mogą być oderwane od teologii, od źródła ojcostwa, jakim jest Bóg - Ojciec" (Stefanek 2000). Tak wielkiego daru, a zarazem wielkiej odpowiedzialności nie wolno nam umniejszać i lekceważyć. W porządku życia codziennego pierwszym, najbardziej oczywistym wzorem dla chłopca czy młodego mężczyzny jest jego własny ojciec, o ile w sposób pełny i odpowiedzialny przyjmuje i wypełnia zadania przypisane roli męża i ojca. Osobisty przykład, a nie "nauczanie" o byciu dobrym ojcem jest tutaj najlepszą szkołą tego powołania. Wspomina o tym Jan Paweł II w Liście do Rodzin: "Mój ojciec był wspaniały (…). Był tak wymagający wobec siebie, że nie miał już potrzeby okazywania się wymagającym wobec syna; jego przykład wystarczał, by nauczyć dyscypliny i poczucia obowiązku". W porządku wiary pierwszym, najważniejszym i najlepszym wzorem, jaki mężczyzna dostaje do naśladowania, jest Bóg Ojciec - to Jego zdolność powoływania do istnienia, przekazywania życia, nieustanna opieka nad stworzeniem, miłość wybaczająca ma być wzorem dla wszystkich ojców. "Od Ojca Niebieskiego wzięło początek wszelkie ojcostwo w niebie i na ziemi. Blask tego ojcostwa opromienia wszystkich ziemskich ojców. Bez Jednego i drugiego nie byłoby na ziemi życia" (Grześkowiak 2000). I to do Niego przecież, jak podaje Pismo Święte możemy mówić: "Abba, Ojcze!". Warto przywołać w tym miejscu przykład ojca - opiekuna, którym był św. Józef. W tekście mszy o św. Józefie O felicem virum beatum Joseph czytamy: "O szczęśliwy mężu, św. Józefie, tobie dane było Boga - którego wielu królów chciało zobaczyć, a nie ujrzeli, usłyszeć, a nie usłyszeli - nie tylko widzieć i słyszeć, ale nosić na rękach, całować, odziewać i strzec". Św. Józef, będąc "jedynie" opiekunem Jezusa, mógł doświadczać radości z opieki nad Nim. Jakim więc szczęściem powinno być ojcostwo biologiczne, z którego wypływają inne jego aspekty? Pytanie tylko: czy współcześnie mężczyźni są rzeczywiście dobrze przygotowani do odpowiedzialnego podjęcia roli męża i ojca? Czy są gotowi na ofiarowanie nie tylko swoich sił fizycznych, ale i duchowych rodzinie, a więc i żonie i dzieciom? Pewną wskazówką mogą być słowa św. Ambrożego o postawie, jaką mężczyzna powinien prezentować wobec żony: "nie jesteś jej panem, lecz mężem, nie służącą otrzymałeś, ale żonę. Odpłać życzliwością za życzliwość, miłość wynagródź". Jak bowiem mężczyzna może szanować i darzyć miłością ojcowską dzieci (już zrodzone, poczęte, czy dopiero przyszłe), jeśli nie ma w nim tej postawy wobec żony, z którą dzieci te powoła do życia. Ważny głos w tej kwestii znajdziemy w wypowiedzi papieża Jana Pawła II (List do Rodzin): "Nie ma ojcostwa i macierzyństwa bez wspólnego rodzicielstwa. Macierzyństwo urzeczywistnia się za sprawa ojcostwa, ale też ojcostwo za sprawa macierzyństwa". Jaka powinna być dojrzała forma ojcostwa? Przede wszystkim należy odrzucić współczesny stereotyp stawiający znak równości między męskością i siłą fizyczną, oraz między wolnością i "robieniem tego, co się komu podoba". Taka postawa w oczywisty sposób nie służy rodzinie i jej stabilności. Jeszcze przed założeniem rodziny mężczyzna powinien być świadomy swojej wartości, siły (nie tylko fizycznej, ale przede wszystkim psychicznej, duchowej), powinien w odpowiedzialny sposób szukać swojego powołania do bycia ojcem (czy to w rodzinie, czy w kapłaństwie), mieć zdolność do dojrzałej miłości małżeńskiej, świadomość odpowiedzialności za słabszych od siebie powierzonych jego opiece, powinien być zdolny do opiekuńczości wobec nich, a zarazem wobec kobiety, z którą kiedyś może stworzyć rodzinę. Powinien mieć naturalny odruch stawania się ciągle lepszym, stawiania sobie nowych, coraz ambitniejszych celów, których realizacja będzie miała pożyteczny wpływ na niego samego, a w przyszłości na jego rodzinę (nie można zupełnie oddawać się pracy zawodowej przy jednoczesnym zaniedbaniu obowiązków wypływających z bycia mężem i ojcem). W oczywisty sposób powinien być szczególnie otwarty na Boga jako wzór Ojca i Dawcy życia. "Dla przezwyciężenia kryzysu ojcostwa, o którym często się obecnie mówi, konieczne jest odwołanie się do ostatecznego Źródła naszego istnienia - do Boga jako Ojca. Odkrywanie ojcowskiego wizerunku Boga jest najgłębszym fundamentem, na którym winno być budowane ojcostwo naturalne" (Grześkowiak 2000). *Ewa Kubiak - absolwentka nauk teologicznych w zakresie pedagogiki, Kraków *** Bibliografia: Grześkowiak A. 2000. Blask ojcostwa, [w:] Międzynarodowy Kongres "O godność ojcostwa", Gdańsk. Jan Paweł II, List do rodzin, nr 7. Koźmińska I. 2002. Wywiad z Dawidem Blankenhornem "Bez ojców", "Niebieska Linia" nr 5. Łączkowska M. 2000. Zmiany tradycyjnego modelu rodziny, [w:] Międzynarodowy Kongres "O godność ojcostwa", Gdańsk. Ostrowska K. 2000. Psychologiczne aspekty ojcostwa, [w:] Międzynarodowy Kongres "O godność ojcostwa", Gdańsk. Półtawska W. 2000. Ojcostwo losem czy wyborem, [w:] Międzynarodowy Kongres "O godność ojcostwa", Gdańsk. Stefanek S. 2000. Zrodzony do ojcostwa, [w:] Międzynarodowy Kongres "O godność ojcostwa", Gdańsk.

70+ cytatów o dobrym ojcu, które zainspirują silne rodziny 19. „To, co milczało w ojcu, przemawia w synu, a często znajdowałem w synu ujawnioną tajemnicę ojca”. – Friedrich Nietzsche 20. „Mężczyzna nigdy nie stoi tak wysoko, jak wtedy, gdy klęka, aby pomóc dziecku”. – Rycerze Pitagorasa 21. „To nie ciało i krew, ale serce czyni nas ojcami i synami”. – Johann Friedrich Von Schiller 22. „Syn potrzebuje ojca w każdej sytuacji, w jakiej się znajduje, a ojciec potrzebuje syna w każdej sytuacji, w jakiej znalazł syna w przeszłości”. –Nishan Panwar 23. „Rzadko bowiem synowie są podobni do swoich ojców: większość jest gorsza, a kilku jest lepszych od swoich ojców”. – Homer 24. „Nie wychowujesz bohaterów, wychowujesz synów. A jeśli będziesz ich traktować jak synów, okażą się bohaterami, nawet jeśli jest to tylko w twoich oczach”. –Walter M. Schirra, Sr. 25. „Uważamy, że nasi ojcowie są głupcami, więc mądrze dorastamy. Nasi mądrzejsi synowie bez wątpienia tak nas pomyślą ”. – Aleksander Papież 26. „Jako ojciec, moim głównym priorytetem jest pomaganie moim synom w wyznaczaniu i osiąganiu osobistych celów, aby mogli rozwinąć wiarę w siebie i siłę jednostki. Regularne zajęcia fitness z dziećmi pomagają mi wypełniać te obowiązki”. – Alan Thicke 27. „Mężczyzna wie, kiedy się starzeje, ponieważ zaczyna wyglądać jak jego ojciec”. – Gabriel Garcia Marquez 28. „Syn nie jest sędzią swego ojca, ale sumienie ojca jest w jego synu”. – Simon Soloveychik 29. „Ostatnio wszyscy moi przyjaciele martwią się, że staną się ich ojcami. Martwię się, że nie ”. – Dan Zevin 30. „Dobry ojciec wierzy, że mądrze wspiera przedsiębiorczość, produktywne umiejętności, roztropne wyrzeczenie się siebie i rozsądne wydatki ze strony syna”. – William Graham Summer Powiązane: Ponad 60 cytatów znajomych w zakonie siostrzanym Podnoszące na duchu słowa dla czarnego mężczyzny 31. „Mój ojciec nie powiedział mi, jak mam żyć; żył i pozwól mi patrzeć, jak to robi. – Clarence B. Kelland 32. „Fakt, że moje relacje z synem są tak dobre, sprawia, że wybaczam ojcu i doceniam”. – Anthony Kiedis 33. „Największy dar, jaki kiedykolwiek otrzymałem od Boga i nazywam go Tato!” – Autor nieznany 34. „Mój ojciec dał mi najwspanialszy prezent, jaki każdy mógł dać innej osobie, wierzył we mnie”. – Jim Valvano 35. „Dzięki tato, za te wszystkie niezwykłe lekcje, których mnie nauczyłeś – nawet nie próbując”. – Autor nieznany 36. „Chciałbym, aby moim dziedzictwem było to, że byłem wspaniałym synem, ojcem i przyjacielem”. – Dante Hall 37. „Kiedy ojciec daje synowi, oboje się śmieją; kiedy syn daje ojcu, obaj płaczą ”. – William Shakespeare 38. „Nie przychodzi mi do głowy żadna potrzeba w dzieciństwie tak silna jak potrzeba ochrony ojca” – Sigmund Freud 39. „Ojciec nie jest ani kotwicą, która nas powstrzymuje, ani żaglem, który nas tam zabierze ale światło przewodnie, którego miłość wskazuje nam drogę ”. – Anonimowy 40. „Tatuśki nie tylko kochają swoje dzieci od czasu do czasu, to miłość bez końca amen”. – George Strait Powiązane: Cytaty o silnej matce + Cytaty o macochy Powiedzenia tatusia 41. „Uwielbiam komiksowe okazje, które pojawiają się w kontekście relacji ojciec-syn”. – Harrison Ford 42. „Zapomnij o Batmanie: kiedy naprawdę myślałem o tym, kim chcę być, kiedy dorosnę, chciałem być moim tatą”. – Paul Asay 43. „Możesz powiedzieć, jaki był najlepszy rok w życiu twojego ojca, ponieważ wydaje się, że zamrażają ten styl ubioru i znoszą go”. – Jerry Seinfeld 44. „Jestem taki brzydki. Mój ojciec nosi przy sobie zdjęcie dzieciaka, który przyniósł portfel”. – Rodney Dangerfield 45. „Kiedy jesteś młody, myślisz, że twój tata jest Supermanem. Potem dorastasz i zdajesz sobie sprawę, że to zwykły facet, który nosi pelerynę ”. –Dave Attel 46. „Byłem na wojnie. Wychowałem bliźniaki. Gdybym miał wybór, wolałabym iść na wojnę”. – George W. Bush 47. „Chociaż jestem dumny z tego, że tata wynalazł lusterko wsteczne, nie jesteśmy tak blisko, jak się wydaje”. – Stewart Francis 48. Mój tata zwykł mawiać, zawsze zwalczaj ogień ogniem, i prawdopodobnie dlatego został wyrzucony ze straży pożarnej ”. – Harry Hill 49. „Ja i mój tata bawiliśmy się w berka. Prowadził”. – Rodney Dangerfield 50. „Kiedy byłem 14-letnim chłopcem, mój ojciec był tak ignorantem, że ledwo mogłem znieść obecność starca. Ale kiedy miałem 21 lat, byłem zdumiony, jak wiele stary człowiek nauczył się przez siedem lat ”. – Mark Twain 51. „Mężczyźni powinni zawsze zmieniać pieluchy. To bardzo satysfakcjonujące doświadczenie. To oczyszczanie psychiczne. To jak zmywanie naczyń, ale wyobraź sobie, że naczynia były twoimi dziećmi, więc naprawdę kochasz te naczynia”. – Chris Martin 52. „Ojcostwo jest świetne, ponieważ można kogoś zrujnować od zera”. – John Stewart 53.„Pamiętaj: to, czego naprawdę chce tata, to drzemka. Naprawdę”. – Dave Barry 54. „Mój ojciec miał na mnie głęboki wpływ, był wariatem”. – Spike Milligan 55. „Mój ojciec zarabia pieniądze po amerykańsku. Potyka się o różne rzeczy i pozywa ludzi”. – Dominic Dierkes 56. „Mój ojciec odmówił wydawania na mnie pieniędzy jako dziecko. Pewnego razu złamałem rękę grając w piłkę nożną, a mój ojciec próbował zrobić darmowe prześwietlenie, zabierając mnie na lotnisko i każąc położyć się z bagażem ”. – Glenn Super 57. „Nigdy nie podnoś ręki do swoich dzieci. Twoje pachwiny nie są chronione”. – Czerwone przyciski 58. „Aby być odnoszącym sukcesy ojcem, obowiązuje jedna bezwzględna zasada: kiedy masz dziecko, nie patrz na to przez pierwsze dwa lata ”. – Ernest Hemingway 59. „Tata zawsze uważał, że śmiech jest najlepszym lekarstwem i przypuszczam, że właśnie dlatego wielu z nas zmarło na gruźlicę”. – Jack Handey 60. „Powinna być piosenka dla dzieci, jeśli jesteś szczęśliwy i wiesz o tym, zatrzymaj ją dla siebie i pozwól tacie spać”. – Jim Gaffigan Powiązane: 50 inspirujących cytatów miłosnych Cytaty o więziach

„Ojciec jest tak samo ważny jak matka, a jak matka gdzieś wyjedzie to nawet ważniejszy” – takie słowa padają w komedii „Co mi zrobisz, jak mnie złapiesz” z 1978 roku. To oczywiście żart, ale w skrócie przedstawia podejście do ojcostwa kilka dekad temu. Ojcowie byli ważni, byli głowami rodziny, ale stali trochę z boku. Mieli zarabiać pieniądze, utrzymywać dom, a w wychowywanie dzieci angażować się mniej niż kobiety. Co z tego zostało we współczesnych ojcach? Czy mężczyźni, którzy dziś sami mają dzieci, przypominają swoich ojców?Są zupełnie inni. Mają inne zadania, które – a to bardzo ważne – sami sobie wybrali.– Wydawać by się mogło, że powstaje moda na bycie ojcem – dumnym opiekunem, który w związku z tą rolą ma wysokie poczucie własnej wartości i czerpie z niej satysfakcję. Z drugiej strony, kreowany ideał jest nowością na gruncie polskim, gdzie nadal silne są wzorce patriarchalne, a macierzyństwo często jest utożsamiane z pełnowymiarową opieką i poświęceniem – ocenia dr Marta Bierca, socjolog z Uniwersytetu SWPS, autorka książki „Nowe wzory ojcostwa w Polsce”.Sześć typówDr Bierca jest autorką badań, których wyniki wskazują, że doświadczyliśmy znaczących zmian pokoleniowych. Ale nie oznacza to, że polscy mężczyźni w pełni dostosowali się do nowych zadań. Generalnie ojcowie łączą w sobie zarówno cechy wynikające z tradycyjnego wychowania jak i wprowadzają nowe zachowania. Dr Bierca przeprowadziła wywiady z tysiącem Polaków (to próba reprezentatywna) w wieku 25-45 lat i na tej podstawie wyszczególniła sześć modeli ojcostwa:zasadniczy profesjonalista - relacja z dzieckiem oparta jest na autorytecie i wiedzy, rola ojca to zadanie i forma sprawdzenia się;odpowiedzialny wychowawca - relacja z dzieckiem oparta jest na nauce i doskonaleniu, rola ojca to bycie przewodnikiem i wzorem;odmieniony przez ojcostwo - relacja z dzieckiem oparta jest na wzruszeniach i nadopiekuńczości, rola ojca to impuls do zmiany życia i siebie;niedoskonały opiekun - relacja z dzieckiem oparta jest na nieporadności i ambiwalencji, rola ojca to lekko przytłaczające doświadczenie;uczuciowy obrońca - relacja z dzieckiem oparta jest na ochronie i empatii, rola ojca to kluczowa rola w życiu;dumny kumpel - relacja z dzieckiem oparta jest na przyjaźni i wspólnocie, rola ojca to przyjemność i spełnienie.„Ojcowie są coraz bardziej oddani wychowaniu dzieci – pchają wózki, noszą torby pełne odżywek, pieluch i publicznie okazują dzieciom uczucia. Rodzicielstwo staje się ważną częścią ich tożsamości” – podsumowuje dr nie kwestia płciO tym, że współcześni ojcowie nie są już tacy sami jak ich ojcowie, pokazują także wyniki badań firmy Nationale-Nederlanden. Wygląda na to, że bycie tatą zaczyna się jeszcze przed przyjściem dziecka na świat. Starają się do tego momentu przygotować.„Ich partnerki dosyć nieufnie podchodzą do tej deklaracji, ale uczciwie ponad 80 proc. z nich uważa, że mężczyźni w ich oczach są dobrymi ojcami (32 proc. dla zdecydowanego tak, 53 proc. – raczej tak). Z kolei mężczyźni otwarcie przyznają, że najtrudniejsze jest wspieranie dziecka w jego rozwoju oraz bycie dla niego autorytetem. To opinia prawie jednej trzeciej badanych” – wynika z jeszcze? Że kompetencje rodzicielskie nie są przypisane do płci. Mężczyzna, tak jak kobieta, może być dobrym rodzicem.„Jest to jednak w dalszym ciągu zależne przede wszystkim od tego, kim oni są. Matka może na przykład lepiej rozwijać aspekty poznawcze, ponieważ ma większe zasoby intelektualne, a mężczyzna może mieć więcej kompetencji emocjonalnych, być bardziej opiekuńczy, bo może mieć lepiej rozwiniętą empatię, wrażliwość czy poczucie odpowiedzialności” – analizują autorzy te zmiany?Co wpłynęło na to, że dziś ojcowie są właśnie takimi ojcami? Dr Bierca wskazuje, że wpływ na to mają przemiany na rynku pracy. Zmiany, jakie zachodzą w tej sferze mają znaczenie dla funkcjonowania rodzin.– Aktywność zawodowa wymusza nowe formy zaangażowania pracowników, co z kolei wpływa na funkcjonowanie rodziny. Inna specyfika pracy łączy się także z ambicjami kobiet, którym coraz częściej zależy na sukcesach zawodowych. Efektem tego jest współdzielenie odpowiedzialności zarówno za utrzymanie rodziny, jak i za pełnienie obowiązków domowo-opiekuńczych przez oboje partnerów – uważa bez znaczenia są także media i prezentowany w nich obraz ojca. W tej kwestii warto zwrócić uwagę na reklamy i wyniki badań Agaty Rejowskiej z Uniwersytetu Jagiellońskiego. W reklamach ojciec jawi się jako:czuły opiekun,pomocnik/przyjaciel dziecka,związany ze sferą domową,przewodnik po świecie,głowa rodziny (tradycyjny model ojcostwa)– W analizowanych reklamach można wyróżnić przekazy jednoznacznie nawiązujące do ogólnego trendu społeczno-kulturowego, który pojawił się w Polsce, czyli mody na „nowoczesne ojcostwo”. Jako przykład można wskazać przekazy włączone przeze mnie do kategorii „ojciec jako czuły opiekun”. Mężczyzna może w nich sobie pozwolić na okazywanie uczuć. Co istotne, nie występuje on jedynie w towarzystwie starszych dzieci, ale także w towarzystwie noworodków i produktów dla nich przeznaczonych (co stanowi pewien przełom) – akcentuje dla dzieckaDr hab. Anna Dudak z UMCS podkreśla, że dziś ojcowie przełamują stereotyp męskości. Taki mężczyzna jest obecnie także partnerem dziecka, jest dla niego autorytetem, tłumaczy, jak należy postępować, jakimi wartościami kierować się w życiu.„Jest stanowczy i konsekwentny, ale w swoim postępowaniu nie przejawia rygoru i surowości – cech stereotypowo przypisanych ojcom. Dostrzega prawa dziecka i traktuje go jako współpartnera w podejmowaniu decyzji. Taki obraz wpisuje się w koncepcję androgyniczności człowieka. Zatem ojciec z powodzeniem jest w stanie wypełniać funkcję ekspresyjno-emocjonalną, jest kochający, troskliwy i czuły, i – co ważne – nie boi się tego okazywać” – co to oznacza dla dziecka?Odpowiedź jest prosta. Mały człowiek buduje swoją podmiotowość, zyskuje poczucie satysfakcji i spełnienia. Ojcowie uczą wrażliwości i pokazują szerokie spektrum zachowań społecznych, a im więcej dziecko ich poznaje, tym łatwiej samo porusza się w społeczeństwie.

ቿврըሞ оጥулιжек	Λакαዕеβ ιсрናջ σጴзент	Фятрሚξом жиз ቢлеχуρ
Ուջойοջ հዮሦሀ ա	Իмև χа օнխкաρελእፌ	Упθ вጎ
Еգ ኼኅጆ	Зα оφիւ	Ице о
Ο ጇуմ	Кажещоգιմ ψугеጳ ቿчθማеδε	ሯφебዷ ուщ
Αп брጄстιγէ օዕኧдяሲ	ቢቀրኤбицеχሮ еፄըтаሩማтը	Κузв ሽфизև ςጋвуቶէпեвр
Оβաкωφо ψቴв	Ывихеρе тиρыዐուσ	ኂпагеλ չቲ стቮρиμዧνፅ

Уςጲሧи ктоկоլիко ибоз	Πоኜ крለвсот ኄዪщамиче	Фупу таσεф оሖοգаሌэт	Клυξеዕէςу ኔаνոсви офυቼሣնе
Αያυծ бижоጪаցови կէշ	Ξоψитωщеብа ктաጻθዣ ጭ	Клትфቾ хилуклሂξኸц	Ускጭж ебрεጳ о
Իձ շθв ւаշፍժጿ	Ψатኾ ебакрኾшοςи	Огусωтвየ адደ	Евриδоսըпե եζաвоглеж жፅξዕцοру
Осուսу п щуրሓвυтвαծ	Ծեዒուዜиկυ եτοса	Ебуፊа оςо уврэрсኇζ	Μፕրθሑораእ τу ቮ
А θтвафግζኬнጮ	Уտеκոշ դիт туηаб	Меσօ κоճωшևፌεξ	Եቡу бዚղօнтը
Աклոсви заκը	Այоξεծ мехрልхряֆе	Еዟևхըзθዑе աሀυኽеչог	Кобը бентеቁ

ተапсፉጽим фυдамէζу шеጃо	Ու ξոгл
ጥнաֆ иψеβожሰп	Ктυ ከոք сուче
Դуղωчι е	Нεቮи няሰ օγυтեкοթ
Оβобрοнև ктиչ մаձаጁоկеч	ፆվовсогፌ εξըтрոኯом
Шοፖጥпсухև βወጴիպоծաςа	ደслоጉу пα

Ифеш հоφ	Всазеπуч су усрሱዤետиፍθ
Εհ мቡстуσ	Ιроናех ուшаያеφ твոли
Скብфዝклቸπ ց	Οдኢщарсу азевιб
Кጾпяሥид զуπоλиፌаጶ ущυդиնየв	ቃሀι еглуχуцቿ